Technische Universität München

The Entrepreneurial University

 
Substancje anaboliczne to związki chemiczne nasilające procesy anaboliczne w organizmie. Wpływają one na metabolizm białek poprzez stymulację ich syntezy (efekt anaboliczny) oraz hamując ich rozkład (efekt antykataboliczny). Substancje aktywne o działaniu anabolicznym wymienione na Liście Zakazanych Substancji i Metod (na Liście Zabronionej) z 2008 roku podzielone są na dwie grupy: steroidy anaboliczno-androgenne oraz inne substancje anaboliczne.  

Steroidy anaboliczno-androgenne (SAA) (ang. Anabolic androgenic steroids, AAS)
Grupa steroidów anaboliczno-androgennych obejmuje zarówno produkowane endogennie testosteron, dihydrotestosteron (DHT), prohormony testosteronu oraz ich metabolity, jak również egzogenne steroidy anaboliczno-androgenne, które są syntetycznymi pochodnymi testosteronu.
Testosteron, główny męski hormon płciowy, jest równocześnie steroidem anabolicznym i androgennym. Syntetyzowany jest z cholesterolu w komórkach Leydiga znajdujących się w jądrach. Niewielkie ilości testosteronu wydzielane są także przez jajniki oraz nadnercza. DHT jest aktywną metabolicznie pochodną testosteronu mającą w niektórych tkankach silne działanie androgenne. Dihydroepiandrosteron (DHEA), androstendion i androstendiol są steroidami należącymi do szlaku biosyntezy hormonów płciowych i są prekursorami w endogennej produkcji testosteronu i estrogenów. Te steroidowe prekursory są słabymi androgenami wydzielanymi głównie przez nadnercza, zarówno u kobiet jak i mężczyzn. Przyczyniają się one do powstania puli steroidów krążących w organizmie, które w tkankach obwodowych mogą ulegać konwersji (przekształceniu) do aktywnych androgenów i estrogenów.
Podawany doustnie bądź parenteralnie (pozajelitowo) testosteron nie ma szczególnego wpływu na organizm człowieka, ponieważ hormon ten jest szybko metabolizowany w wątrobie; w celu uzyskania preparatów o zastosowaniu klinicznym niezbędna jest jego chemiczna modyfikacja. Ponadto, indeks (współczynnik) terapeutyczny testosteronu wynosi 1, co oznacza, iż jego działanie anaboliczne oraz androgenne są bardzo zbliżone. Stąd tworzone są syntetyczne SAA, aby zarówno opóźnić proces degradacji tego hormonu, jak i rozdzielić jego działanie androgenne od anabolicznego - tak by utrzymane zostało działanie anaboliczne przy równoczesnym zminimalizowaniu działania androgennego. Główne modyfikacje testosteronu to alkilacja w pozycji 17α (w preparatach podawanych doustnie) oraz estryfikacja w pozycji 17β (w preparatach podawanych pozajelitowo). 

Inne substancje anaboliczne
Grupa innych środków anabolicznych obejmuje różne egzogenne substancje mające anaboliczne skutki uboczne – klenbuterol, zilpaterol, zeranol, tibolon. Klenbuterol jest lekiem o działaniu rozszerzającym oskrzela, używanym w leczeniu astmy. Zeranol należy do mykoestrogenów o niesteroidowej strukturze, a syntetyzowany jest przez pleśnie (gatunki z rodzaju Fusarium) często występujące jako zanieczyszczenie zbóż. Tibolon jest syntetycznym steroidem mającym aktywność estrogenową, progesteronową i androgenną. Selektywne modulatory receptorów androgenowych (SARMs) są nową grupa substancji niesteroidowych w fazie badań przedklinicznych.
drucken