Technische Universität München

The Entrepreneurial University

 

Początki

W 1967 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) powołał Komisję Medyczną do organizowania i nadzoru walki z dopingiem. Komisja opublikowała wówczas pierwszą listę substancji zabronionych przez MKOl., zawierającą jedynie stymulanty i narkotyki. W kolejnych latach lista ta znacznie się poszerzyła. W 1974 umieszczono na niej syntetyczne steroidy anaboliczno-androgenne, a dziesięć lat później testosteron i kofeinę. W 1988 za niedozwolony w sporcie uznano doping krwią a na liście pojawiły się także diuretyki i beta-blokery. W kolejnym roku dołączyły do nich hormony peptydowe. W 1993 za środki dopingujące uznano substancje z grupy beta2-agonistów. Lista zabroniona komisji Medycznej MKOl nie była jednak jedyną obowiązującą. Poszczególne federacje sportowe tworzyły własne wykazy substancji i metod zabronionych. 

Rozwój Listy

Aby zunifikować system, w 1994 roku MKOl, międzynarodowe federacje oraz Narodowe Komitety Olimpijskie zawarły porozumienie w sprawie ujednolicenia różnych list zabronionych.
Publikowane przez MKOl listy, z reguły przy okazji kolejnych igrzysk olimpijskich, zawierały jedynie wykaz zabronionych grup z przykładami substancji zakazanych z adnotacją „(...) i inne podobne związki”. Dlatego też od lat wielu fachowców i ekspertów z dziedziny kontroli dopingu, a także samych sportowców, trenerów i działaczy postulowało utworzenie kompletnej listy środków zakazanych dla sportowców i jej regularną, okresową modyfikację, co pozwoliłoby uniknąć wielu kontrowersji związanych z badaniami antydopingowymi. Przykładowo, podczas Igrzysk Olimpijskich w Atlancie (1996) w moczu pięciorga sportowców z Rosji i Litwy wykryto bromantan, środek immunostymulujący i antyoksydatywny, produkowany w dawnym Związku Radzieckim dla potrzeb armii (środek ten miał powodować m.in. skrócenie okresu odnowy biologicznej po ciężkich wysiłkach fizycznych). Początkowo zawodnicy, którym udowodniono stosowanie bromantanu (wśród nich dwóch medalistów) zostali zdyskwalifikowani, później uniewinnieni gdyż związek ten nie był wymieniony wśród substancji uznanych za dopingujące. Komisja Medyczna MKOl umieściła bromantan na liście substancji niedozwolonych w sporcie w styczniu 1997 roku, a niedługo po tym, podczas mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym, za stosowanie bromantanu zdyskwalifikowano triumfatorkę biegu na 5 km stylem klasycznym Rosjankę Liubow Jegorową.    

WADA oraz Lista Substancji i Metod Zabronionych

1 stycznia 2004 roku WADA przejęła od Komisji Medycznej MKOl rolę głównego koordynatora nad światowym systemem antydopingowym. Od tego momentu lista zabroniona jest regularnie aktualizowana, a wszelkie zmiany poprzedzane są licznymi konsultacjami z wieloma reprezentantami świata sportowego i medycznego. WADA publikując corocznie nową wersje listy zabronionej i wymieniając w niej liczne przykłady niedozwolonych środków niejako spełniła część postulatów dotyczących konieczności publikowania pełnej listy. Jednak jej otwarty charakter pozwala na szybką reakcję w przypadku zastosowania przez sportowców nowych substancji farmakologicznych, w tym tych specjalnie stworzone do celów dopingowych. Najlepszym tego przykładem może być głośna w 2003 roku afera związana z amerykańskim laboratorium BALCO i produkowanym w nim – wyłącznie na „potrzeby” sportowców – tetrahydrogestrinonem (THG). Reakcja WADA była natychmiastowa i THG błyskawicznie pojawił się wśród substancji zakazanych w sporcie.  

Światowy Kodeks Antydopingowy określa, że substancja powinna być dołączona do Listy Substancji i Metod Zabronionych, jeśli WADA ustali, że substancja lub metoda spełnia dwa z następujących trzech kryteriów: 
  • Obecność medycznych lub naukowych dowodów, skutków farmakologicznych lub doświadczeń, świadczących o tym, że substancja lub metoda, sama lub w połączeniu z innymi substancjami lub metodami może mieć wpływ na polepszenie wyników w sporcie;
  • Obecność jakichkolwiek medycznych lub naukowych dowodów, skutków farmakologicznych, lub doświadczeń, wskazujących na to, że użycie substancji lub metody stanowi ryzyko dla zdrowia sportowca; 
  • Użycie substancji lub metody narusza ducha sportu opisanego we Wprowadzeniu do Kodeksu.  
Ponadto, substancja lub metoda powinna być dołączona do Listy Substancji i Metod Zabronionych , jeśli WADA określi, że istnieją medyczne lub naukowe dowody, skutki farmakologiczne lub doświadczenia, wskazujące na to, że substancja lub metoda ma możliwość zamaskowania użycia innych substancji i metod zabronionych.

Struktura Listy

Obecnie substancje i metody znajdujące się na Liście Substancji i Metod Zabronionych są sklasyfikowane według kategorii i podzielone na cztery grupy:
  • Substancje i metody zabronione w każdym czasie (na zawodach i poza zawodami)
    S1. Środku anaboliczne
    S2. Hormony i pokrewne substancje
    S3. Beta-2 agoniści
    S4. Środki anty-estrogenowe
    S5. Diuretyki i inne środki maskujące
    M1. Metody poprawiające transport tlenu
    M2. Manipulacje chemiczne i fizyczne
    M3. Doping genetyczny
  • Substancje i metody zabronione na zawodach
    S6. Stymulanty
    S7. Narkotyki
    S8. Kanabinoidy
    S9. Glukokortykosteroidy
  • Substancje zabronione w niektórych sportach
    P1. Alkohol
    P2. Beta-blokery
  • Substancje określone  
Warto wspomnieć, że na liście nie są zawarte pełne informacje dotyczące zabronionych substancji. Brak jest, w przypadku niektórych związków, dopuszczalnych limitów stężeń (np. dla morfiny czy karboksytetrahydrokanabinolu), poniżej których wykrycie substancji z listy nie powoduje pozytywnego wyniku badań antydopingowych. Informacje takie znajdują się w Dokumentach Technicznych, które są częścią Międzynarodowego Standardu dla Laboratoriów i które stanowią dla laboratoriów wskazówki w konkretnych sprawach technicznych.            
drucken 

www.doping-prevention.com